पोखरा महानगरपालिकाका मेयर धनराज आचार्यले 'फेवाताल किनारको मापदण्डभित्र पर्ने क्षेत्रमा गृहमन्त्री सुधन गुरूङको २० रोपनी जग्गा भएको' सार्वजनिक गरेपछि यसबारे विवाद उत्पन्न भयो।
गृहमन्त्री गुरूङले नै गत बिहीबार सिंहदरबारमा भएको भेटमा फेवाताल किनार आफ्नो जग्गा भएको बताउँदै 'आफ्नै जग्गा परे पनि अतिक्रमण हटाउनू' भनेको मेयर आचार्यले बताएका थिए।
यस्तो अभिव्यक्तिपछि विवादमा परेका गृहमन्त्री गुरूङले सोमबार उक्त जग्गा आफूले 'व्यवसाय गर्न भाडामा लिएको' र 'जग्गाधनीले मापदण्डभित्र पर्ने अतिक्रमित जग्गा हो भन्ने लुकाएर झुक्क्याएको' दाबी गरेका छन्।
पोखराका मेयर र गृहमन्त्रीको फरक अभिव्यक्तिपछि हामीले सोमबार दिउँसो फेवाताल पारिको ससुरे बगर भन्ने ठाउँमा पुगेर जग्गाको वास्तविकता बुझ्यौं।
स्थलगत सोधपुछ गर्दा उक्त जग्गा गृहमन्त्री गुरूङले भनेजस्तै फेवातालमा 'वाटर स्पोर्ट्स' चलाउने भनेर भाडामा लिएको पुष्टि भयो। कास्की मालपोत कार्यालयको रेकर्ड खोज्दा पनि सुधन गुरूङका नाममा कुनै जग्गा दर्ता भएको फेला परेन।
सँगसँगै हामीले यो पनि थाहा पायौं, विवाद उत्पन्न भएपछि गृहमन्त्री गुरूङले आइतबार साँझ जग्गाधनी गजबहादुर गुरूङसँग टेलिफोन सम्पर्क गरेका रहेछन्।
गजबहादुर गुरूङ
गजबहादुरका माइला भाइ ओमबहादुरले आइतबार एक भिडिओ अन्तर्वार्तामा उक्त जग्गा सुधनले भाडामा लिएर पैसासमेत नदिई बेपत्ता भएको बताएका थिए। सुधनले सात वर्षदेखि जग्गाको भाडा नतिरेको र योजना पनि अलपत्र छाडेको उनको भनाइ थियो।
त्यही भिडिओ अन्तर्वार्ता सार्वजनिक भएपछि गृहमन्त्री गुरूङले आफूलाई फोन गरेको गजबहादुरले बताए।
'सुधन बाबुले हिजो साँझ फोन गरेर 'दाइ मिडियामा गएर के बोल्नुभएको' भनेर सोध्नुभयो। मलाई त केही थाहा थिएन,' गजबहादुरले सेतोपाटीसँग भने, 'त्यसपछि मैले युट्युबमा हेरेँ। मेरो माइला भाइ ओमबहादुरले बोलेको रहेछ। मैले उसलाई के बोलेको तैंले भनेर सोधेँ। उसले एउटा टोली आएको थियो, अलि अलि पिएको थिएँ, के के बोलेँ भनेर भन्यो। मैले त्यसपछि सुधन बाबुलाई खोई त्यसले के के बोलेछ, त्यस्तो केही समस्या छैन भनेर फोनमा भनेँ।'
हामीले उनलाई सुधनले जग्गाको भाडा नतिरेकोबारे पनि सोध्यौं।
जबाफमा उनले भने, 'उहाँको यत्रो लगानी डुबेको छ। त्यसमाथि हाम्रो जग्गा सम्याइदिनुभयो। पैसा पनि कसरी माग्ने? भाइहरू बेला बेला कुरा त झिक्छन्, तर म उनीहरूलाई यस्तो कुरा पनि गर्ने भनेर भन्छु।'
उनले यो पनि भने, 'मैले अहिले पनि सुधन बाबुलाई यहाँ केही गर्न सकिन्छ भने गरौं भनेर भनिरहेकै छु। उहाँ हाम्रो परिवारको सदस्यजस्तै हो। यहाँ केही नयाँ काम गर्न सके लेकसाइड जस्तै पर्यटकीय क्षेत्र बन्ला, यहाँका मानिसले रोजगारी पाउलान् भन्ने आशा छ।'
गजबहादुरका अनुसार सुधनले आँगनमुनि नै फेवाताल पर्ने यो जग्गामा करिब सात वर्षअघि 'वाटर स्पोर्ट्स' चलाउने योजना लिएर आएका थिए। उनको योजना आफूलाई पनि आकर्षक लागेको गजबहादुरको भनाइ छ।
'त्यसैले अझै पनि सुधन बाबुलाई केही गर्न सकिन्छ भने गरौं भनेर घचघच्याउने गरेको छु,' उनले भने।
यहाँ आफ्नो योजना अनुसारको काम गर्न सुधनले झन्डै एक वर्ष निकै मिहिनेत गरेको गजबहादुर सुनाउँछन्। उबडखाबड जग्गा सम्याउन र केही संरचना बनाउन करिब एक करोड रूपैयाँ लगानी गरेको उनको भनाइ छ।
सञ्चालनमा नआएर खण्डहर बनेका ती संरचना अहिले पनि छन्। जस्तापाताले छाएका दुइटा साना घर छन्। मन्दिरजस्तो एउटा सानो संरचना छ। अनि, पार्किङका लागि फराकिलो आँगन छ।
सुधनले पोखराको अतिथि रिसोर्टसँग सहकार्य गरेर यहाँ वाटर स्पोर्ट्स चलाउन खोजेका थिए।
-1775471581.jpg)
-1775471580.jpg)
पोखरा महानगरपालिकाले २०७५ सालमा सार्वजनिक–निजी साझेदारी कार्यक्रम अन्तर्गत फेवातालमा वाटर स्पोर्ट्स चलाउन प्रस्ताव आह्वान गरेको थियो। त्यति बेला सुधनले अतिथि रिसोर्टका नाममा प्रस्ताव पेस गरेको पोखरा महानगरका वित्त महाशाखा प्रमुख जयराम पौडेल बताउँछन्।
उनका अनुसार ५ वटा कम्पनीले फेवातालमा वाटर स्पोर्ट्स चलाउन प्रस्ताव पेस गरेका थिए। मूल्यांकन गर्दा सुधनको प्रस्ताव पारित भयो। तर अन्तिममा सम्झौता हुन सकेन। यहाँका डुंगा व्यवसायीले तालमा क्रुज चलाउने योजनाको विरोध गरेपछि पोखरा महानगरका तत्कालीन जनप्रतिनिधि सम्झौता गर्नबाट पछि हटेका थिए।
त्यसपछि यहाँका संरचना बीचैमा रोकिएको जग्गाधनी गजबहादुर बताउँछन्।
'महानगरसँग सम्झौता नभएपछि सुधन बाबु दुई-तीन वर्षमा केही गर्न सकिन्छ कि भनेर हिँड्नुभयो। त्यसपछि उहाँले बन्दै गरेका संरचना पूरा गर्ने र अरू व्यवसाय चलाउने योजना पनि ल्याउनुभएन,' उनले भने।
यसबाहेक फेवाताल किनारको यो जग्गा ६५ मिटर मापदण्डभित्र पर्छ भन्ने थाहा पाएपछि सुधन लगायत उनका साझेदारहरू थप निर्माण कार्य अघि बढाउन इच्छुक नभएको उनको भनाइ छ।
'यो हाम्रो पुर्ख्यौली जग्गा हो। ६५ मिटर मापदण्डभित्र पर्छ भन्ने कुरा हामीलाई थाहा थिएन। उहाँहरूले नै मालपोत कार्यालयतिर बुझेर थाहा पाउनुभएछ। त्यसपछि उहाँहरूले थप काम गर्ने मन गर्नुभएन,' गजबहादुरले भने, 'बीच बीचमा केही गर्न सकिन्छ कि भनेर कुराकानी त हुन्थ्यो, तर उहाँहरू आँटेर आउनुभएन।'
उनीहरू फर्केर नआएपछि लामो समय यत्तिकै छाडिएका संरचना अहिले खण्डहर बनेका छन्। भवनमा प्रयोग गरिएका काठ मक्किएका छन्। कतिपय ठाउँमा झ्यालढोका पनि छैनन्। जेनेरेटर बाहिर मिल्किएको छ। पातीघारी र अरू बोटबिरूवाले संरचनाहरू छोपिँदै गएका छन्।
भारतीय सेनाको सुबेदार मेजर पदबाट अवकाश लिएका गजबहादुरका अनुसार यो जग्गा अहिले पनि उनका हजुरबुबाको नाममा छ। बुबाका तीन दाजुभाइ र ती तीन दाजुभाइका आठ जना छोराबीच अझै जग्गा बाँडफाँट भएको छैन। जग्गा बाँझै रहेको र अंशबन्डा पनि नभएकाले सुधनसँग गरिएको सम्झौता तोड्न हतार नभएको उनी बताउँछन्।
'हाम्रो जग्गा सम्याएर यत्रो संरचना बनाउनुभएको छ। सुधन बाबुको करोड लगानी डुबेको छ,' उनले भने, 'सम्झौताको म्याद बाँकी रहेकाले पनि हामीले तोड्न हतार नगरेका हौं। अझै केही नयाँ योजना लिएर आउनुहुन्छ कि भन्ने हामीलाई आशा छ।'
उनले सुधनसँग पहिलो भेट करिब आठ वर्षअघि भएको बताए। त्यति बेला फेवाताल वरिपरि जग्गा खोज्दै हिँडेका सुधनले यो ठाउँ आइपुगेर आफ्नो जग्गा मन पराएपछि कुराकानी अघि बढेको उनी सम्झन्छन्।
'सुधन बाबुले जग्गा बिक्री गर्ने भए खरिद गर्ने, नभए भाडामा लिने कुरा चलाउनुभयो,' उनले भने, 'हामीले दाजुभाइसँग सल्लाह गरेर वार्षिक दुई लाख रूपैयाँमा १५ वर्षका लागि जग्गा भाडामा दिने सम्झौता गर्यौं।'
उनका अनुसार प्रत्येक पाँच वर्षमा दुई प्रतिशत भाडा वृद्धि गर्ने र आवश्यक परे १५ वर्षपछि पनि समय थप्ने सहमति भएको छ।
सम्झौता लगत्तै सुधनले डोजर ल्याएर जमिन सम्याउन थालेको र घरहरू बनाउन थालेको उनले बताए।
-1775471581.jpg)
सुधनले करिब एक वर्ष लगाएर यी संरचना बनाउँदै गर्दा त्यही ठाउँमा स्थानीय गुरूङ समुदायले आफ्नो मन्दिर 'काइँबो धीं' र समाज भवन पनि बनाउँदै थियो। सुधनले त्यसमा आर्थिक सहयोग पनि गरेका थिए। त्यति बेला सुधनलाई स्थानीय समुदायले सम्मान गरेको गजबहादुर बताउँछन्।
'सुधन बाबु अत्यन्त मिलनसार र सहयोगी भावनाको हुनुहुन्छ। हाम्रो काइँबो धींलाई उहाँले ३०–३५ हजार रूपैयाँ सहयोग गर्नुभयो,' उनले भने, 'हामीले पनि ल्होसारमा उहाँलाई सम्मान गर्यौं र सँगसँगै ल्होसार मनायौं।'
महानगरसँग सम्झौता नभएर फेवातालमा वाटर स्पोर्ट्स चलाउने योजना पूरा नभए पनि सुधनसँग आफ्नो नियमित सम्पर्क रहेको गजबहादुर बताउँछन्।
'चुनावअघि पोखरा आउँदा उहाँले मलाई भेट्न खोज्नुभएको रहेछ। तर त्यति बेला भेट हुन सकेन,' उनले भने, 'सुधन बाबुले गोरखाबाट चुनाव जितेपछि र गृहमन्त्री भएपछि मैले फोन गरेर बधाइ पनि दिएँ।'
यो जग्गा फेवातालको ६५ मिटर मापदण्डभित्र पर्छ भनेर जानकारी नदिई आफूलाई झुक्क्याएको र कानुनी उपचारमा जान्छु भन्ने सुधनको भनाइबारे पनि सोध्यौं।
यसको जबाफमा गजबहादुरले भने, 'मसँगको कुराकानीमा उहाँले कानुनी उपचारमा जान्छु भनेर भन्नुभएन। यो उहाँको विचार हो।'
मापदण्डको विषयमा भने यत्ति भने, 'फेवातालको मापदण्ड लागू गर्दा मेरो जग्गा जान्छ भने जाओस्, यसमा मेरो भन्नु केही छैन।'
***
-1775471580.jpg)
-1775471580.jpg)
-1775471581.jpg)
-1746009348.jpg)
